Nederlandse FilmDatabase
Anne de Clerq
Anne de Clerq, Myrthe van der Meer, Eva Aben, Lineke van den Boezem
26 februari 2026
KeyFilm
107 minuten
Emma weet zeker dat ze gelukkig is. Ze heeft een succesvolle carrière, een lieve vriend, fijne ouders en is talentvol, grappig en slim. Totdat ze een totaal onverwachte afslag neemt en op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis belandt. Kortsluiting? Een burn-out? Zelf denkt ze dat dit een enorme vergissing moet zijn. Want ze is helemaal oké, toch?
Gaite Jansen (Emma), Jonas Smulders (Boudewijn), Gijs Blom (Sergei), Georgina Verbaan (Dr. Visser), Peter Blok (Dick), Ariane Schluter (Floss), Bianca Krijgsman (Marja), Ruurt de Maesschalck (Lars), Martin van Waardenberg (De Bruin), Emmanuel Ohene Boafo (Dimitri), Laura Bakker (Kim), Malou Gorter (Sandra), Kendrick Etmon (Jesse), Isabelle Kafando (Dien), Yari van der Linden (Johan), Joke Tjalsma (Joyce), Dick van den Toorn (Leo), Valentijn Benard (Felix), Lorenzo Buffa (contrabassist band Sergei), Felix Burleson (vader Dimitri), Julian Cruiming (bezoeker), Pieter de Jong (Ollie), Sheila Ho (serveerster), Massimo Imperatore (pianist band Sergei), Wing Poon (Li, bezorger), Terence Schreurs (Manon), Anne-Chris Schulting (Valerie), Ergun Simsek (nachtportier), Frans Troost (Guus)
PAAZ is de verfilming van de gelijknamige, zeer succesvolle debuutroman van Myrthe van der Meer (een pseudoniem) uit 2012. Van het boek werden meer dan 130.000 exemplaren verkocht. Het verhaal is gebaseerd op haar eigen ervaringen in een kliniek.
‘PAAZ’ staat voor psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis.
Kijkwijzer: 12 jaar (angst, grof taalgebruik).
Alle interieurscènes zijn opgenomen in een oud, leegstaand ziekenhuis in Voorburg. Omdat de gevel daarvan te bouwvallig oogde, worden verschillende exterieurscènes gedraaid in Amsterdam. Rembrandt Park One, aan de rand van het Rembrandtpark in Amsterdam-Nieuw-West, fungeert als de entree van het ziekenhuis.
Alexander Zwart op Filmkrant.nl op 4 februari 2026: "(...) Van een klassieker als One Flew over the Cuckoo’s Nest (1975) tot Girl, Interrupted (1999) of dichter bij huis De gelukkige huisvrouw (2010); in films met een grote rol voor een psychiatrische afdeling of inrichting worden vaak veel patiënten neergezet als mensen met een overduidelijke tic. Iemand die ijlend voor zich uit staart of overdreven schreeuwt. De verfilming van Myrthe van der Meers bestseller PAAZ telt eigenlijk maar één tot karikatuur teruggebrachte bijrol: een door Martin van Waardenberg gespeelde figuur die altijd in een joggingbroek gekleed gaat en een niet te onderdrukken aandrang heeft tot rennen. Bij veel van de overige personages in opname weet je op een heerlijk ontnuchterende manier niet altijd wat ze precies mankeert. Die onbepaaldheid ontneemt de kijker de mogelijkheid om simpelweg te labelen. Dat stereotype ontwijkende pluspunt heeft PAAZ van regisseur Anne de Clercq (Soof 3, 2022; Jack bestelt een broertje, 2015) in ieder geval al te pakken. Maar hoewel schrijver Van der Meer als een van de scenaristen meeschreef, staat deze verfilming verder jammerlijk ver af van haar bronmateriaal.Waar ze in haar boek in fragmenten verschillende facetten van het leven op de afdeling kritisch en droogkomisch observeert, daar introduceert de film een gestroomlijnd narratief rond hoofdpersoon Emma. De ontregeling uit het boek blijft daardoor grotendeels achterwege, waarschijnlijk om de complexiteit van mentaal lijden zo publieksvriendelijk mogelijk te serveren. Die keuze legt veel gewicht op de schouders van Gaite Jansen, die de film grotendeels moet dragen. Emma is rusteloos en vastberaden. Opgefokte energie afgewisseld met een bijna manisch masker om confrontatie met zichzelf te vermijden. Jansen maakt de schurende dualiteit van haar personage treffend zichtbaar, zonder te vervallen in grote emoties. Jansens intensiteit werkt goed, maar vindt weinig weerklank in de manier waarop het verhaal wordt verteld. De wereld die de film schetst, is opvallend geordend en afgebakend. Het is winst dat slechts één personage richting karikatuur schuift, maar in de verbeelding van de psychiatrische afdeling zelf blijft de film dan weer te braaf."
Floortje Smit op Volkskrant.nl op 25 februari 2026: "(...) Actrice Gaite Jansen treft als Emma precies de juiste toon. Ze maakt gebruik van haar excellente komische timing, maar dat gaat nooit ten koste van het personage. Ze kan manisch lachen, terwijl haar ogen niet meedoen. Hoe meer Emma zich realiseert dat er wél echt iets met haar aan de hand is, dat ze zo lang een masker heeft gedragen dat ze niet meer weet wie eronder zit, des te meer rust en droefenis er in haar spel kruipen. (...) Jonas Smulders speelt bovendien een medepatiënt die even charmant als onvoorspelbaar is, op het griezelige af. Sowieso is het een stel fijne acteurs (Bianca Krijgsman, Joke Tjalsma) dat de paaz-bewoners speelt. Ze worden neergezet als (redelijk) normale mensen, die net als Emma simpelweg even de richting kwijt zijn. De Clercq laat zien dat het niet iedereen lukt zichzelf weer op de rit te krijgen. Weg van de paaz betekent nog niet dat je er nooit meer terugkeert. Het instituut zelf wordt al even liefdevol neergezet. Een kleurrijke plek om op adem te komen is het, waar het verplegend personeel (Georgina Verbaan) alleen het beste met de patiënten voorheeft. De enige die Emma moet zien te overwinnen is zichzelf. Echt zwaar maakt Paaz het de kijker niet, in deze film over suïcide en depressie. Maar juist daardoor is het een toegankelijke publieksfilm die mentale problemen ontdoet van het stigma van gek of eng."
Roosje van der Kamp op Parool.nl op 25 februari 2026: "(...) De donkerste delen van het verhaal worden in een feelgoodformule gedwongen. Het is alsof de film vanaf het begin al naar het gelukkige einde wil sprinten, en de negatieve aspecten van het verhaal alleen maar plichtsgetrouw in de vertelling meeneemt. Vreemd genoeg heeft dit het tegenovergestelde effect: de opluchting aan het einde blijft uit, omdat we steeds het gevoel hebben dat er nog een addertje onder het gras zit. (...) Portretten van psychiatrische instellingen fascineren omdat ze het aandurven om geestesziekten recht in de ogen te kijken. Juist omdat er een gevoel van gevaar is, en van ontheemding. Paaz, de verfilming van de gelijknamige autobiografische bestseller Myrthe van der Meer, bereikt dit alleen wanneer het personage van medepatiënt Boudewijn (Jonas Smulders) wordt geïntroduceerd. Hij is de enige persoon die daadwerkelijk een sprankje wanhoop in zijn ogen heeft. Iemand wiens mentale toestand echt gevaarlijk lijkt. Smulders is bovendien een van de weinige acteurs die beseft dat hij niet in een komedie speelt. Zijn grilligheid is een aangenaam tegenwicht voor Gaite Jansens wrange humor.
Paaz leunt op het spel van Jansen. Moeiteloos wisselt zij af tussen energiek en depressief. Haar ogen onthullen telkens het verdriet dat ze met haar glimlach probeert weg te drukken. Maar zelfs dit kundige acteerwerk begint op een gegeven moment leeg aan te voelen, omdat de film alleen maar lichtjes tegen zijn onderwerp aan durft te schurken. Regisseur Anne de Clercq wilde waarschijnlijk zorgvuldig omgaan met het gevoelige onderwerp van zelfdoding en mentale problematiek, en niet, zoals films over psychiatrische instellingen soms geneigd zijn, het risico lopen om geestesziekten te romantiseren of stigmatiseren.
Ze toont de patiënten daarom als gewone mensen. Maar doorbreekt zo’n portrettering daadwerkelijk het stigma dat op psychiatrische patiënten ligt, als hun persoonlijke problemen worden geminimaliseerd? Er wordt in ieder geval wel erg makkelijk met mentale problematiek omgesprongen. Zo lijkt een kapper in één klap van zijn smetvrees genezen als Emma hem overtuigt haar haren zonder handschoenen aan te raken.
Paaz presenteert een beeld van geestesziekten waar niemand zich echt bedreigd door kan voelen of aangetrokken tot zal voelen. Het is een luchtige film die nooit tegen de haren in strijkt. De tijd op de afdeling glijdt hier voorbij, maar dit gebeurt zonder wrijving. Dat de humor van Emma een afweermechanisme is, en dat daaronder echte droefheid speelt, is duidelijk, maar net zoals Emma’s gemoedstoestand blijft de film als een toneelstukje aanvoelen."
Ezra Reverda
Jurriaan van Nimwegen
Rosa van Gils
Suzanne Eldering
Dutch FilmWorks
118 bij première
Kleur